22 Kasım 2026 Pazar

Every Manager an Entrepreneur / Sergio Paiz / 2026 / kitap özeti

PDC, Orta Amerika'da çok sayıda ülkede faaliyet gösteren, çok kanallı, çok ürünlü büyük bir aile şirketidir. Şirket babasının vefatından sonra ABD'de MBA yapmış Sergio Paiz ve kardeşine kalıyor. Başka işlere başlangıç yapmasına rağmen Sergio şirkete sahip çıkıyor. Büyük bir dönüşüm ihtiyacı var; işler çok yolunda değil, bankalara büyük borç var ve Sergio işi çok iyi bilmiyor. Çok büyük zincir marketlerin yanı sıra geniş bir coğrafyaya dağılmış küçük bakkalları içeren geniş bir müşteri portföyü var. 

İşe acil servis triyaj mantığıyla başlıyor: Önce kötü örnek teşkil eden "kirli/şaibeli" yöneticiler belirlenip işten uzaklaştırılıyor. Sonra "önce çalışanlar" motosuyla açık ofislere geçiliyor; hizmetkâr liderlik için kültür geliştiriliyor. Peşinden teknolojik/metodik açıdan eksikler gideriliyor.

Ancak dönüşüm gerçekleşmedikçe kötü sistemin iyi yöneticileri öğüteceğini biliyor. Dönüşüm iki ana prensiple başlıyor: 

Birincisi "iş içinde iş (business-within-a-business)". Kiralık arabaya yaklaşımınızla kendi arabanıza yaklaşımınız aynı değil! Herkesi "iş sahibi/girişimci" gibi davranmaya teşvik etmek gerekiyor ve bunun için alışılmış ödül/ceza mekanizması yeterli değil. Organizasyon şemasının değişmesi yeterli olmuyor; mantığını yapılan işler yerine burada satılan servisler olarak değiştiriyorlar.

İkincisi "yetkilendirme (empowerment)". Yöneticilerin yetkileriyle sorumlulukları denk yapılmış.

PDC içindeki tüm hizmetler "paylaşılan servislere (shared services)" dönüştürülmüş, organizasyon şemasının birinci seviyesindekilerde "sattıkları" hizmet/ürünlerin kâr/zarar (P/L) sorumluluğu var ve bunu gerçekleştirmek üzere ihtiyaç duydukları her şeyi PDC içindeki dahili (internal) hizmet sağlayıcılardan satın alıyorlar. PDC içinde kâr merkezleri (profit centers) yok, kurum içi para hareketi (transfer pricing) yapılmıyor. 

Birinci seviyelerin hiyerarşisinde belirli bir meslekte uzmanlaşma içeriliyor; böylece benzer işleri yapanlar birbirlerinden öğrenebiliyor, iyi uygulamalar yaygınlaştırılabiliyor, kariyer yolları netleşiyor, ölçek ekonomisi sağlanırken bir yandan da proje bazında kısmi kaynakla yapılan satışlar sayesinde öncelikler çakışmadan, kaynak sıkıntısına girmeden esnek servis sağlanabiliyor. Birinci seviyeler listelenirken hiçbir işin açıkta kalmamasına ve hiçbir işin iki ayrı liderde çakışmamasına özen gösteriliyor. Ekip çalışması (teamwork) olmadan bu sistemi işletmek mümkün değil, kültür zamanla oturuyor.

Dönüşüm 5 sistemden oluşuyor:

  1. Yapı (structure): satılan hizmetler ve seviyelerle yenilenen organizasyon şeması mantığı
  2. İşleyiş (internal economy): Kaynak tahsisi (resource-governance), satılan hizmete göre bütçelendirme (investment-based budgeting), talebin performansa göre yönetimi (demand management), mahsuplaşma (accounting)
  3. Kültür (culture): davranışları belirleyen prensipler; ahlak, tutarlılık, verimli toplantılar, iyi insan ilişkileri, yetkilendirme, müşteri odaklılık, kalite, geri bildirim, ...
  4. Yöntem (process, tools, methods, best practices): kullanılabilecek teknikler; çevik, yalın, ...
  5. Değerlendirme (metrics and consequences): göstergeler (dashboards) ve performans kriterleri (performance metrics)
Yapı; kişilere (people-based) veya stratejilere (strategy-based) değil; prensiplere (principle-based) göre hazırlanıyor. Yedi ilke gözetiliyor: Yetkilendirme (empowerment), uzmanlık ve ekip çalışması, net faaliyet alanı tanımlaması (precise domains), alt kademelere ayırmaya uygunluk (basis for substructure), çatışmalardan sakınılması (avoid conflict of interest), kümelendirme (cluster by professional synergies), iş içinde iş (business-within-a-business).

Sergio, yöneticilere "unvanlarını/ofislerini unutup" yeni bir başlangıç yapmalarını öneriyor, birinci seviye liderleri mülakatla kendisi belirliyor, daha sonra liderle benzer şekilde kendi ekiplerini belirliyor. Daha sonra firmada yapılan işleri değil, satılan hizmet/ürünleri bu liderlerin temsil ettikleri alanların altına yazıyorlar, benzer nitelikte olanları aynı renkle kodluyorlar. Sonra da aynı renkli servisleri seçtikleri liderin altına tekrar grupluyorlar. Bunu bu hizmet/ürünler için gereken tüm alt hizmet ve ürünleri katalog haline getirerek tamamlıyorlar. Son aşamada sanki yeni bir müşteri siparişi gelmiş gibi üzerinden geçiliyor (walk-through).

Bankaların güvenini kazanana kadar zor zamanlar yaşanıyor, ancak yaklaşık iki yıl içinde güzel sonuçlar başlıyor. Yıllar boyunca işler büyürken, yeni ülkeler, yeni kanallar, yeni ürünler eklenirken şirket büyümeye devam ediyor.

Kitaba amazon üzerinde ulaşabilirsiniz: https://amzn.to/3O5DOXe