Sürdürülebilirlik ve Fast Fashion?

Bir süredir Sürüdürülebilirlik konusunu araştırıyorum, ilgilenenler için bir referans oluşturmak istedim. Yazıda çok sayıda web link bulacaksınız, mümkün mertebe kısa notlar da ekledim.

Fast Fashion denildiğinde kısa terminli çok modelli küçük adetli sipariş anlıyoruz. Üreticilerdeki yansıması bu şekilde oluyor. Bizleri hız uğruna bir takım ödünlere zorluyor; fazla mesailer, onay riskleri, gerilen tedarikçi ilişkileri, sosyal - teknik - çevre uygunluk programlarına (Sürdürülebilirlik) aykırılıklar, ...

Aslında söz edilen FAST kumaş / konfeksiyon üreticileriyle değil, eşimiz, çocuklarımız, komşularımız gibi son tüketiciyle ilgili. Sağlamlık (evladiyelik) ve az sayıda ürün değil, sezonluk-moda-ucuz çok sayıda ve sık alımı ifade ediyor.

Bugünlerde özellikle yeni nesilde bu eğilim doyma noktasına yaklaşıyor:

Bir tek t-shirt için 700 litre su tüketiliyor. Küresel ölçekte su kıtlığı riski var. Pamuk su sarfı-kimyasal kullanımı açısından çevreye en zararlı elyaf olarak gösteriliyor. Çoğumuzun giyimde ilk tercihi.. Başka bir ifadeyle Fast Fashion çevreyi hoyrat kullanıma neden oluyor, bilinç düzeyi (küresel ısınma, çevre kirliliği, su yetersizliği) artarken bu eğilim daralıyor.

Ayrıca circular economy (ürünlerin kiralanması, paylaşılması, geri dönüşümü) ve yeni kuşağın sahip olmak yerine deneyime daha fazla önem vermesi (harcama alışkanlığı değişiyor, tshirt alacağına konsere gidiyor) bu eğilimi daraltıyor.

Bu noktada Slow Fashion kavramı başlıyor. Bu iki kavram birbirinin zıddı değil. 

Birbiriyle uyumlu, sade, dayanıklı, sürdürülebilir az sayıda ürünle dolabımızı oluşturalım, özel günlerde gerekirse ödünç alırız-kiralarız.. Sezonluk ömrü olan 3 adet X 10 euro ürün yerine 2 sezon kullanabileceğim 2 adet X 12 euro ürün alınca toplam maliyetim 30+30=60 eurodan 24 euroya düşüyor, şimdi RyanAir den bilet alıp seyahat edebilirim.

Aslında bir felsefe (örneğin Seferihisar Türkiye’de Slow City kavramını fark ettirdi), giyimdeki uygulamalar sadece bir altkümesi oluyor.

www.Sloww.co

Slow Living kavramı için güzel bir başlangıç blog sayfası https://www.sloww.co/slow-fashion-101/

Sürdürülebilirlik herkesin farklı anladığı bir diğer kavram. 

Bir kısmı sadece çevre, bir kısmı sadece etik değerler olarak algılıyor.

Neredeyse kimse bunu firmanın karlılığıyla ilişkilendirmiyor, hep müşterinin zoruyla yapılan pahalı bir makyaj gibi davranılıyor. Dolayısıyla Fast Fashion iş modeliyle çelişkili yorumlanıyor.

Sustainability: 3P’s: People (ethical), Planet (environment), Prosperity (corporate, society)

Böylece şirket kazandığı için açık kalır ve çevresine-insanlara faydalı olmaya devam eder. 

Çlışanların kalkınması onlara da tüketici vasfı kazandırır (yıllar önce Henry Ford bunu başarmıştı).

Çevrenin temiz kalması koruyucu hekimlik uygulamalarıyla uyumludur, sağlık giderlerini de azaltır. 

Şirketler enerji tasarrufu-inovasyon ile karlılıklarını koruyabilir, vergileriyle topluma değer yaratır.

Herkes kazanır.

Ancak bu taleplerin belirli markalar ve belirli üreticilerle sınırlı kalması haksız rekabete ve önlemlerin yeterince etkin olmamasına yol açar. Devlet nezdinde regülasyon gereklidir.

www.Alliefrownie.com

Slower fashion kitabının yazarına ait web-blog sayfası. Sürdürülebilirlik ve hazır giyime yönelik pratik noktalar var, rağbet gören bir site. Bottle thread adıyla pet şişe atıklarından pes iplik ve kadın fitine uygun gömlek üreten startup kurmuş.Startup başlangıç videosu burada: https://youtu.be/_grIh0QJ26Q

Allie frownfelter linkedin bağlantısı: https://www.linkedin.com/in/alfrownfelter

https://apparelcoalition.org/

HIGG Index oluşturmuşlar, yaygın kullanıma gelmiş, C&A gibi bir çok marka üye olmuş. Çevre-sürdürülebilirlik konusunda önemli bir adıma benziyor. TR de 33 kullanıcı listeleniyor. https://apparelcoalition.org/higg-facilities/?fwp_country=turkey

https://www.globalfashionagenda.com/

Apparel Coalition Boston Consulting Group ile birlikte PULSE raporunu hazırlıyorlar. Sürdürülebilirlik konusunda önemli bir veri kaynağı.

https://wfto.com/

World Fair Trade Organization – sadece etik değerler değil, Planet & People! Türkiye’ de hiçbir üyesi yok. Uluslararası fair trade ticareti için çevrimiçi firma kataloğu var. https://www.kanekta.ca/blogs/356

https://www.futurewear.co/

Moda endüstrisi için etik + sürdürülebilir strateji danışmanlığı yapıyorlar.

http://magnifeco.com/

Çevre + sürdürülebilirlik temalı blog sayfası. Kurucusu Kate Black https://www.linkedin.com/in/magnifeco

Fast Fashion aleyhtarı yazılar burada bulunabilir. http://magnifeco.com/guide-to-a-conscious-wardrobe/

http://www.globalfashionxchange.org/philosophy

çevre + sürdürülebilirlik danışmanlık firması. Takas temalı bir mağaza açmışlar, Eskisini getir, başka bir eski ürünle değiştir: http://www.globalfashionxchange.org/swapshop

https://the.ethicalfashionforum.com/about-1

https://www.commonobjective.co/

içiçe iki site, hazır giyime özgü, sürdürülebilirlik vurgusu var.

TR de üye olan firmalar var, https://www.commonobjective.co/search/organisations?a=85|606|84|608|610|86|614&c=226

https://bcorporation.net/about-b-lab

https://bcorporation.net/directory?search=&industry=&country=Turkey&state=&city= 

çevrimiçi değerlendirme, yıllık ücret esaslı genel business sertifikalanadırma programı

https://www.ellenmacarthurfoundation.org/

circular economy temalı vakıf

Birleşmiş Milletler sürdürülebilirlik hedefleri

• Flipcard olarak hazırlanmış web sayfası: https://www.un.org/sustainabledevelopment/sustainable-development-goals/
• videosu: https://youtu.be/0XTBYMfZyrM
• raporu: https://unstats.un.org/sdgs/report/2019/

https://sustainable-fashion.com/about/

London College Of Fashion araştırma raporları, yüksek lisans-doktora programları

https://www.kering.com/en/sustainability/environmental-profit-loss/methodology/

H&M foundation destekli, kullanıma açık çevresel etki değerlendirme yöntemi

https://www.globalreporting.org/information/about-gri/Pages/default.aspx

uluslararası sürdürülebilirlik raporlama kuruluşu

https://www.sasb.org/

sürdürülebilirliğin finansal boyutuna vurgu yapan kuruluş

amazon highlights: The Future of Fashion / Tyler Little / 2018

In 2015 the fashion industry consumed 79 billion cubic meters of water, emitted 1,715 million tons of CO2, and produced 92 million tons of waste. by 2030 the global population is expected to reach 8.5 billion people. In order for sustainability to become part of business operations, the practice must improve a company’s efficiencies and provide some sort of monetary incentive.

Industry Analysis

In a report created through the collaboration of the Boston Consulting Group (BCG) and the Global Fashion Agenda (GFA), we find this necessary assessment of the industry. In 2016 the apparel and footwear market generated over 1.8 billion dollars in revenue and employed over 60 million people. The overuse of resources like water and energy will result in rising prices as the goods become more scarce. This coupled with rising labor costs could result in an earnings before interest and taxes (EBIT) margin decline of 3 percent if brands do not adapt and change their practices. Overall, bad for the planet and bad for business.

Pulse Score. is developed from data and information from two main resources. The first is the Higg Index, a “self-assessment tool” developed by the Sustainable Apparel Coalition that large brands use to measure the environmental and social impacts of their supply chains. BCG and GFA took this data and combined it with a survey of industry executives—the Pulse Survey—and interviews with experts to validate their conclusions and processes.

Research found that sustainability performance was generally linked to company size rather than price positioning. In general, the largest brands along with some niche sustainability-focused smaller players are doing very well in terms of their impact. Speaking in geographic terms, the report found that European brands scored higher on environmental dimensions. Conversely, US brands achieved higher scores in dimensions related to social and labor practices.

The report looked at eight major areas of impact across both environmental and societal issues. The environmental impact areas included water, energy, waste, and chemicals. The societal impact areas were labor practices, health and safety, community engagement, and unethical practices.

One particularly interesting finding is that fashion brands were much more likely to score higher in areas like health and safety and chemical usage. The higher scores in chemical impact are due to regulation.

When looking at the design and development phase, fashion brands must overcome two challenges. The first is that many of these fashion brands lack awareness of the social and environmental impact of their products. The second is brands tend to use the design phase as an opportunity to cut costs.

The next step of the process is the raw materials stage. This stage is one of the most important stages of the process because of the dramatic effect it has on the potential recyclability of products. Some of the worst and most commonly used materials in the fashion industry are leather and natural fibers like cotton, wool, and silk. While the raw materials stage has the second lowest score along the value chain, a terrible 17, there is a serious gap between the top and bottom performers.

Following the raw materials stage is the processing stage, which includes all actions taken to prepare the fabrics for use, such as dyeing, weaving, and spinning. Overall, this stage scored the second highest Pulse Score for the industry with a 38. However, there was a tremendous amount of variation between brands with scores ranging from 80 to 0.

After processing we move on to the manufacturing stage where labor, health, and safety are the primary concerns. sports apparel with a very impressive Pulse Score of 76.

From manufacturing we move to the transportation stage of the process, which includes both packaging and distribution. Transportation achieves the highest Pulse Score of 41.

The retail stage comes after transportation and has a Pulse Score of 28.

As we move past the retail stage, we get into the final two stages—consumer use and end of use. The consumer use stage includes how a consumer handles, repairs, and washes their garments and footwear. The industry scores low on consumer use with a 23, The final stage of the process is end of use, where the life cycle of a product comes to an end. When a consumer has finished with a product, it can be passed on to a new consumer, upcycled, downcycled, full recycled or disposed of as waste. end of use stage receiving the lowest score across all the stages with just a 9 for the industry.

Just for a quick recap, the stages of a product life cycle were as follows: design and development, raw materials, processing, manufacturing, transportation, retail, consumer use, and end of use.

Some of the key trends discussed in the study are the growth of the circular economy, increased demand for Corporate Social Responsibility (CSR) practices, increased consumer awareness, the birth of the sharing economy, and technological innovation.

The idea of a circular economy is about focusing on how we can take products and materials already in existence and use them to create products of greater value. This trend separates economic growth and the use of finite resources. A circular economy consists of both upcycling and recycling.

Upcycling is taking resources that would normally be discarded and using them to create something of greater value.

Recycling, as you probably know, is converting materials from old products into new ones.

Another driver in the sustainable fashion movement is the increased prevalence of Corporate Social Responsibility (CSR) statements by brands. joining the World Fair Trade Organization. Locally sourced products try to minimize the distance between where a product is produced and where it is consumed.

strongest drivers of the sustainable fashion push, is increased consumer awareness. Research shows that younger generations value experiences (like a trip to a foreign country or seeing their favorite band live) more than previous generations. This increasing value placed on experience results in younger consumers spending less on material things—like clothing.

The sharing economy is centered on the idea of collaborative consumption. This new way of consuming products is best described as “the expansion and reinvention of exchanging, swapping, bartering, sharing, loaning, and donating practices, usually between people not previously connected.” The growth of the sharing economy can be seen in the growth of the apparel rental industry as companies like Rent the Runway continue to see great success.

A final driver in the sustainable fashion movement is technological innovation.

When we look at consumption in 2014 as compared to 2000, we see that the average consumer purchased 60 percent more clothing but kept each garment for half as long. It takes 700 gallons of water to make one cotton t-shirt. This is enough water for one person to drink for 2.5 years. In looking at CO2 emissions from the 2018 Climate Report, you can see that fashion is the fourth worst polluting industry when using this particular metric.

Celebrities today yield more power to influence people than ever before. The fast fashion model is a system where retailers rush to recreate the latest trends seen on the runways at the cheapest possible cost so they can mass produce them and sell them to eager consumers looking to keep up with the newest trends for the season.

The term slow fashion movement was first coined by Kate Fletcher, a professor at the Sustainable Fashion Centre. This is a movement of consumers, designers, retailers, and manufacturers who are all making the commitment to a more sustainable fashion industry. Rather than spending money on cheap clothes each season, instead spend that money on clothing that can last for years.

The slow fashion movement is not meant to just be the opposite of fast fashion. This movement is about the industry making more conscientious decisions along all dimensions of the supply chain. researchers from the Master’s Programme in Strategic Leadership towards Sustainability in Sweden have identified “sustainable values” that can be used to guide supply chain decisions.

The first value is seeing the bigger picture. Another value is slowing down consumption. Additionally, the researchers listed respect for people as a must-have value for the slow fashion movement. One trend that is disrupting the fashion industry is the rapid growth of apparel rental. The apparel rental model allows consumers to rent specific pieces for a set fee or pay a monthly subscription for access to a selection of garments each month. millennial consumers on average place a greater value on experience as opposed to material possessions.

amazon highlights: Slower Style / Allie Frownfelter / 2017

The times have changed, and so has the way we talk. As the second largest polluter, next to big oil, the fashion industry is due for a much-needed overhaul.

Slower style is the antithesis to fast fashion. Sustainability is the Balance between The Environment, The Economy, and Social Justice

If you can’t explain it to a six-year-old, you don’t understand it yourself. Sustainability doesn’t start with impressive technology. It begins with knowledge.Contrary to popular belief, following your passion doesn’t guarantee life satisfaction or happiness. Instead, follow your talent and MAKE it your passion. Passion doesn’t always meet people’s needs, but meeting needs can become a passion.

Sustainability by definition is not a trend. It is simply the balance between people, the planet, and making money. Sustainable = Balanced. If you focused too much on one of the three at the expense of the others, you’d not be sustainable. Maintaining profit incentive without exploiting workers and communities. Producing products while minimizing the extraction of non-renewable resources

We can’t just do nothing and hope that the collective action will somehow save us. By shifting trends over time, sustainable fashion has a chance at making a major impact on how we view and purchase clothing.

Sustainable fashion is eco-friendly, but eco-friendly fashion is not always sustainable. If a child slave made a garment with 100% organic cotton in a carbon-neutral factory, it is still unsustainable. Truly sustainable fashion can balance worker’s rights with affordability to make eco-friendly fashion. Green is not always Ethical, therefore not always sustainable. Affordability is by far the most challenging part of sustainable fashion.

Organic means that the clothing produced without the use of pesticides. A pair of polyester yoga pants is technically organic, even though it’s not Eco-Friendly. There are no standards or ratings on Eco Friendly Fashion. Ethical Fashion is a Subcategory of Sustainability. If a product is truly sustainable, it would have to balance three different factors: Ethics, The Environment, and the Economy. This is called the Triple Bottom Line. If the fashion is both Ethically sourced and Environmentally Friendly, but not affordable, it is not sustainable.

We don’t Understand True Cost vs Perceived Cost in Ethical Fashion. The sustainable fashion movement is gradually moving towards ethical-economical-environmental fashion instead of fast fashion. Sustainable fashion will not be sustainable until it is affordable. It cannot be affordable until we have enough companies sizing up profitable production of ethical-environmental products at a low cost. Companies cannot size up production until the public shows an interest in sustainable fashion, and they cannot do that until sustainable fashion is not more affordable. You see the catch 22?

So to fix this, we need to embrace the true cost production instead of perceived cost production. Mainstream companies need to see that charging more for sustainable products will be profitable over time than the current fast-fashion trend. We need to embrace minimalist fashion and slower style to stop buying so much and focus on the things that matter. Sustainable fashion by default is affordable and here are three reasons.

We are used to Fast Fashion prices. Once we start becoming more comfortable with higher prices for truly sustainable clothing, will we start to see them as more affordable?

We are used to buying way more than we need. We don’t have to throw away all our clothing and replace it with 5 super expensive articles of clothing that we wear all day and every day. It’s about realizing that we need to invest more in fewer articles of clothing. Until we take a good hard look at ourselves, the outrageous cost of fast fashion will seem more affordable than genuine affordable, sustainable fashion.

Affordable sustainable fashion isn’t mainstream. You don’t have to treat your workers like garbage to still have an assembly line. Fashion is a Change Maker for Other Industries. We are Always Going to Need Clothing.

Fashion has Influenced over our Spending Habits. Businesses base decisions off business trends. Celebrity Endorsement Overlaps with Activism

Sustainable Fashion Mistakes

Buying A More “Sustainable Alternative” Duplicate

A lot of things you have are just as fine. Focus more on what you have and practice minimalism in your wardrobe. Stick to a style plan, and repurpose or give away all the things you aren’t going to use.

Covering Up Your Sustainable Fashion Mistakes by Purchasing More Unsustainable Clothing

Guilt is a fickle emotion. Sometimes, when we have too much of it, we develop this belief that we aren’t good enough and we will never be good enough.

Going for Things That Are Simply Labeled “Eco Friendly”

 “Eco Friendly” is not always “Sustainable.” focus on your own experience and how clothes make you feel. Buy less. Buy better. Research your Products. Have a solid Style Plan. Stick to your Fashion Goals.  Don’t follow the trends for the sake of them being trends.

Going for the Cheap but Greener Option

The goal you should have in mind with sustainable fashion is quality over quantity. Green junk is still junk… Sustainable fashion is rooted in minimalism and anti-consumerism.

Not Having a Plan for your Wardrobe

Focus instead on minimizing your wardrobe to a few staple pieces and then replace your staple pieces with more sustainable options when they wear out.

Sustainability starts with solving long-term problems, not bandaging short term “eco-friendly” solutions. Fashion seems to be the last thing on people’s minds when they think about sustainability, but it’s in every part of our lives. The best way to reduce your clothing waste is to pick items that specifically go together with everything else. Monochromes are Minimal Chic. The easiest thing when it comes to clothing is to get caught up in is color matching. The key here is to use less and stick to a color scheme that suits you. Shoes are an Asset, not an Accessory. Invest in Quality, not Quantity.

Organic cotton is a prime sustainable fabric. Practically, anything that is organic is better for the environment. Recycled polyester is my personal favorite sustainable fabric because of its versatility and renewability. Hemp is going to be the next big thing for fashion, and global production as a whole. Fabric made out of Bamboo has a lot of sustainable vibes, but just like organic cotton, it may not always be sustainable. Vegan fabric to me feels like saying the fabric is gluten-free. Vegan simply means “no animals,”

Trading overseas can be just as sustainable, ethical, and even more affordable than domestic based products. The only really good thing about domestically made fabric is that it cuts down on the carbon footprint. the transportation emissions and affordability factor may not make fair trade sustainable by nature. Organic fabric comes in many varieties, and they are not always sustainable. Organic means that a product did not use pesticides while making the said product.

cotton will become even less expensive because of newer, cheaper, sustainable methods of production. Bamboo is a fabric that is starting to become more popular for its cooling properties, and it increases in production, making it more affordable. Hemp is not grown on a massive scale, yet, but it’s expected to grow drastically within the next 20 years. Silk is super luxurious, but also super expensive compared to other fabrics.

Eco Fashion Can Ignore Human Rights Violations

When it comes to cruelty-free fashion, it falls more on the side of Ethical Fashion and not always Eco Fashion. Cruelty-free focuses more on the welfare and ethics of animal rights. Sometimes it includes the rights of workers and distributors, but that usually involves another certification.

Fair Trade Fashion is for the most part associated with the Ethical side of sustainability. This does not mean, by default that ethical fashion or Fair-Trade Fashion has to be eco-friendly. Sustainable Fashion is Fair Trade, but Fair Trade Fashion Doesn’t Have to Be Sustainable. Fair Trade Fashion Isn’t Always Affordable. Fair Trade Fashion Isn’t Always Accessible

H&M, for all their labor wage disputes and contributions to climate change, have been at least trying to recycle old garments through their exchange program. The little initiatives the trade in program at H&M does is to test the market and see if we are willing to spend. slightly more on sustainable clothing. It’s called Incrementalism, and it is what shapes the future of fashion and sustainability. Fair Trade Fashion will be mainstream someday when the market (us) demands it.

The Fair-Trade Certification may cover the Supplies, but not the Labor. The future is medium because small to medium-sized companies will lead it. There is a great opportunity for business owners and fashion designers to shape the industry, but only through education and understanding.

Understand that Less is More. Sustainability is the balance between people, the planet, and the environment. It’s not all about being “eco-friendly.” Follow minimalists movements. Reduce your clutter, and stop buying as much.  This will be WAY more sustainable than simply consuming more and more things that are labeled sustainable.

Wear Clothing that Fits

People buy clothing that they WANT to look good in, and not just because they DO look good in it. Know what is in Your Closet. Knowing what is in your closet will allow you to know what you actually need, so you can stop buying duplicates of things you already have. Eliminate Clothing You Know You’ll Never Wear. Visualize Yourself As More Sustainably Fashionable. Come Up With a Style Game Plan. Purchase Clothing that You Know You Will Wear in Many Ways. Buying and using garments that go with other garments in your closet will allow you to reduce your overall spending. Don’t buy things simply because they are just attractive. Slow Down Your Spending Cycle. Practice Mindfulness of the Things You Buy

Understanding that you buy things in response to emotional unrest is a huge step towards being more sustainably fashionable. Research Research Research. online shopping gives me a tremendous advantage on finding a wider variety of clothing that I know exactly where it came from. I was reading an article about an MIT grad who made the company Third Love and the “perfect fit bra.”

Why Bottle Thread Clothing is Made out of Recycled Plastic Bottles: Recycled Polyester or Polyester made from recycled plastic bottles, is not a new concept. Recycled Plastic Bottles are Way More Sustainable. The Shirt is Way More Comfortable. It Actually Fits People. So the nice part of making this design out of a recycled polyester blend is that it is made to fit better without being baggy. That’s why I decided to size the women’s shirt through relative bra sizes instead of the typical S-M-L scale. there is an extra set of invisible “boob buttons” on the women’s shirt to make sure everything stays in place without being noticeable. The Shirt Can Be The Most Minimalist Garment. base the entire clothing line on a wrinkle resistant, a minimalist garment that (oh by the way…) is sustainable and made from recycled plastic. It’s Very Cost Effective. Cotton clothing doesn’t stretch while the high-quality recycled polyester does. Because the fabric stretches appropriately, we were able to take out a lot of decorative seam lines, thereby reducing the cost per unit significantly.

Where to Even Find Sustainable Fashion Manufactures

Determine Your Ideal Manufacturing Country or Region. Research Manufacturers Online. Ask about children’s clothing manufacturers. Another great resource is Thomasnet where I ended up finding my manufacturer. Look for Minimum Order Quantities. Find Sustainable Fashion Suppliers That Offer Product Development Packages. Identifying Truly Sustainable Businesses. Truly Sustainable Fashion MUST Be Eco-Friendly. The Rights of Workers, Customers, and Community NEED to Be Accounted for. Truly Sustainable Fashion NEEDS to be Affordable to Consumers, and Profitable for Business. The Previous Factors Must be Balanced Effectively.

İnebolu - İstiklal Yolu!

İnebolu'yu ilk defa Şu Çılgın Türkler kitabını okurken düşünmüştüm. Hayal meyal... Sonunda bir vesileyle ziyaret etme fırsatım oldu. 15 Mayıs 1919 da İzmir işgal edildiğinde ilk tepki Kastamonu'dan gelmiş. Mustafa Kemal İstanbul'den Bandırma vapuruyla hareket ettiğinde ilk niyeti İnebolu' ya gitmekmiş. Ancak Karadenizin bitmek bilmeyen fırtınası emniyetli yaklaşmaya mani olmuş ve sonunda Bandırma pas geçerek 19 Mayıs 1919 da Samsun'a gelmiş..

O zamanlar İnebolu'da liman yokmuş, gemiler açıkta demirlerlermiş, denk kayığı denilen yöreye özgü kayıklarla yük ve yolcu gemilerden sahile taşınırmış. İstanbul'dan kaçırılan cephane, Rusya'dan gelen mühimmat hep İnebolu' dan teslim alınmış. Kayıkçılar sahile getirmiş, halk yaya - kağnıyla, oruç ağız, aç bilaç, soğukta mermiyi korumak için çocuğundan vazgeçerek tam 95km dağ yolunda üç koca yıl boyunca taşımış. Ücret almadan, fedakarlığını başa kakmadan, hem de 6 günde teslim edemezse İstiklal Mahkemesinde yargılanacağını bile bile....

Bugün bu yol İstiklal Yolu adıyla anılıyor, işaretlenmiş, hatırası yaşatılıyor.

 




Şehirdeki hareketlilik işgalcilerin dikkatini çekmiş. 9 Haziran 1921 günü iki Yunan zırhlısı şehri bütün gün bombalamış. Bizim topçu ancak taştan gülleler atabiliyorken Yunan gemileri patlayan bombaları arkası arkasına ateşlemiş. Ertesi gün dönüp gitmişler.

Mustafa Kemal bu yoldan binbir cefayla getirilen cephaneye gönülden bağlıydı. "Gözüm Dumlupınar'da, kulağım İnebolu'da" sözleri bunun ifadesidir.

Şehrin fedakarlığı 1924 yılında Mustafa Kemal' in imzasıyla Türkiye'de bir ilk yarattı, ilk defa bir şehre Kayıkçılar Loncasının şahsında İstiklal Madalyası verildi.





Cumhuriyetin ilanından sonra devrimler başladı. Önemli anlardan biri Şapka ve Kıyafet Devrimiydi, İnebolu' da ilan edildi.

 

Şehirdeki müze çok güzel düzenlenmiş, etnoğrafik dokusuyla da göz dolduruyor. Video gösterilerinden birinde odanın bir duvarında İnebolu, karşı duvarında Yunan zırhlıları gösteriliyor, değişik bir deneyimdi. Dilerim okul gezilerinde sadece Anıtkabir - Çanakkale alışkanlığı zamanla Kocatepe - İnebolu gibi yerleri de içerecek şekilde gelişir.

  

 

Büyük Taarruz Turu, 2019

Senelerdir kendime verdiğim sözdü: Büyük Taarruzun ayak izlerinden gidecektim! Sonunda başardım. Ne Mutlu Türküm Diyene!!!

Turgut Özakman' ın Diriliş - Şu Çılgın Türkler - Cumhuriyet 1 ve 2 - Şu Çılgın Türkler Kıbrıs kitaplarını okumuştum. Nutuk okumuştum. İlber Hocanın, İlker Başbuğ' un, Yılmaz Özdil' in Mustafa Kemal kitaplarını okumuştum. Bir süredir İzmirli olduktan sonra kendimi bu seyahate hazır hissettim. İşgal altında tam 3 yıl 3 ay 24 gün kalmış, mücadelenin sembolü İzmir! Türkiye denince akla gelen ilk şehir İstanbul değil, İzmir olmalıymış...

www.buyuktaarruz.org web sitesi bana esin kaynağı oldu. Rotamı onların önerilerine göre belirledim. Ancak 15 gün yerine sadece 2 günüm olduğu için bazı noktaları ziyaret edemedim.

30 Ağustos günü Seferhisar'dan 08:00 de Vespamla çıktım. Taarruzu tersten gideceğim. Önce İzmir, 50km. Konak Meydanında Hasan Tahsin Anıtına gittim, 9 Eylülde sancak çekilen Hükumet Konağını bir süre bulamadım ancak sonunda restore edildiğini anladım. Dışına kocaman bir perde takılmış ve etraftaki panolara bakılırsa aslıyla ilgisi olmayan modern bir ucubeye dönüşmek üzere.. İçim sızladı. Belkahve için yol sordum, tarife itiraz edecek oldum, genç arkadaş "İzmirliyim ben! Atatürk'ü bilirim!" deyiverdi... Ne varsa İzmir'de var.

 

Sırada Belkahve var, 72km. Anadolu'dan gelirken denizi ilk gördüğünüz yer! Süvariler İzmir'e girerken Mustafa Kemal'in izlediği, Kadifekale'ye sancak çekildiğinde İsmet Paşaya "artık bunu ancak şekerli Türk Kahvesi tatlandırabilir, silahlı mücadele bitti, artık diğer işlere (cehalete karşı savaş) bakacağız" dediği yer... Güzel bir anıt var, hala İzmir'i izliyor, "bu şehre bir şey olacak diye çok korktum" diyecek kadar İzmir'i seviyor, sonunda İzmir'e damat geliyor :) Tesis çok temiz, bakımlı, görevliler fevkalade ilgili, bilgili, benimle birlikte heyecanlandı, işgal günlerinin ve sonrasının eski fotolarından güzel bir sergi vardı, defalarca gözüm doldu. Daha sonra cephe görünümlü bir odaya aldılar, iki adet üçer dakikalık belgesel izledim, görevli geldiğinde hala gözlerimi kuruluyordum. Bu memleket ne şartlarda kazanılmış! Hak edilmiş! Bizim yahu! Belkahve' yi tanıttılar, o zaman Yunandan saklanan bezlerin kırmızıya boyanarak üzerine derme çatma ay-yıldızın dikildiği dönemin bayraklarından birini gördüm. Duvarlara resim takılmayan bir dönemde Mustafa Kemal için hazırlanmış eski yazılı duvar işlemesini gördüm. Sürekli değişik versiyonlarla İzmir Marşı ve benzerleri fonda duyuluyordu. Üst bölüme geçtiğimizde hoş bir sürpriz vardı, Atatürk ile birlikte kahve içtim :) Kitapları gördüm, kitaplıktan girilen arka odadaki toplantı masasını, haritayı gördüm. Aynı çeşmeden soğuk su içtim. Çok etkilendim.... İzmir'in Anadolu ile iritibatı Yunan engellemesi nedeniyle çok zayıf. Askeri bazı hareketler var ancak henüz ordu yok, Türk kavramı yok, olan biteni hep Kemal'in Askerleri yapıyor. İşte bugün "Mustafa Kemalin askerleriyiz" sloganı böyle doğuyor, yine İzmir, hep İzmir..
Keşke İzmir yönünden gelirken araçla duble yolun diğer tarafına kolay geçiş sağlansa...

 

Gece konaklamak için Nif' e (bugünkü adıyla Kemalpaşa) gitmiş, yattığı odayı gördüm. Binanın tamamı muhafaza edilebilseydi daha güzel olurdu, sadece odası korunmuş. 82km deyim.

 



Buradan Salihli' ye geçtim, 151 km, Lidyalıların başkenti Sart ören yerini gezeceğim. Köy kahvesinde 250 çeşit yerel gazozu görünce deneyesim geldi. Hazır durmuşken Cuma namazını cemaatle kıldım, maalesef hutbede yine Mustafa Kemal diyemediler :( Efes kadar ciddi bir ören yeri, kalıntılar oldukça iyi durumda, bilgi panoları var, temiz, bakımlı, müzekart kullanılıyor, turist kafilelerine rastladım. Sart Gymnasium içinde Türkiye'de ilk defa bir sinagog harabesi gezdim. Aynı coğrafyada aynı anda pagan - hristiyan - ezan sesiyle islam dinlerinin duygusunu Efes'ten sonra ikinci defa yaşadım. Ne güzel bir Türkiyemiz var...

 

Uşak'a geldim, 288km. Atatürk Evi ve Etnoğrafya Müzesini arıyorum, hiç bir yönlendirme tabelası yok, motor kullanırken navigasyona bakamıyorum, sorduğum genç-yaşlı-esnaf-öğretmen kimsenin haberi yok, bilgisi yok, çok yazık... Sonunda buldum, kibar bir görevlisi var, iyi durumda, temiz, bakımlı, arada bir ziyarete gelenler oluyor. Trikopis'in kılıcını teslim ettiği anın balmumu heykellerle canlandırması var. Sergilenen eşyalar, yatak odası, çalışma odası, kabul odası, toplantı odası derken orjinal haliyle muhafaza edilebilmiş.
Gençliğe Hitabeyi biliyoruz ancak burada Nutuk'tan ilave bir alıntı daha yapılmış:
"...bu söylevi verdim. Bunda ulusum için ve yarınki çocuklarımız için dikkat ve uyanıklık sağlayabilecek kimi noktaları belirtebilmişsem kendimi mutlu sayacağım." Şimdi düşünmek gerekiyor, yeterince uyanık mıyız? Söylenen riskler gerçekleşmiş mi?

 

   

Sırada Zafertepe var (368 km), yol üstünde Dumlupınar Şehitliğine (1266 metre rakımlı) uğradım, kalabalıktı, çoluk-çocuk, başörtülü-örtüsüz, arabayla-motorla, tek veya kafile ziyaretçiler vardı. Kabirlerin üzerinde şehit oldukları yaşları görünce duygulandım, 17 yaş (çocuklarım gibi) - 50 yaş (benim gibi).... Babasının ölü bedenini taşıyan oğlunun anıtı etkileyiciydi, oğul İzmir'e ilk girenlerden, orada şehit düşüyor, eve dönen yok... En üste çıktığınızda ova uçsuz bucaksız, dalgalanan sancağın sesi duyuluyor, gözünüzde savaş anı canlanıyor. Fatiha okudum, ağladım. Sancak ve Anıt gece vakti aydınlatılmalıymış, karanlıklarla savaşanlar karanlıkta kaybolmamalılar...

 

 

 Yakınındaki Şehit Sancaktar Anıtına gittim. Başkomutanlık Meydan Savaşından sonra sahayı dolaşırken Mustafa Kemal askerin şehit düşmesine, üzerinin moloz, ceset dolmasına rağmen sancağı elinden bırakmadığını görür, duygulanır, "meçhul asker anıtının formu bu olmalıdır, buraya dikilmelidir" der. 1924 te anıtın temel atmasına bizzat katılır, 1927 de anıt açılır, 1964 te başka yere daha modern bir anıt düşünülür ve bu yıkılır. Bölge komutanının ısrarıyla orjinal anıt aynı yere 1979 da tekrar dikilir. Böylesine anlı şanlı tarihin olur da nasıl bu kadar aymaz, bu kadar cahil olursun? Neyse ki düzgün insanlar var, anıt bugün yerli yerinde, ziyaretçileri de vardı. Temiz ve bakımlıydı.

 

Şimdi esas anıta geldim, Zafertepe, şimdiki adıyla Zafertepeçalköy. Akşamüstü oldu, SoloTurk, TurkYıldızları gösteri uçuşlarını ve töreni kaçırmışım. Çok ziyaretçi vardı. Devasa sancak güçlü rüzgarda şahane dalgalanıyordu. İç ve dış düşmanların her zaman olacağını temsil eden irili ufaklı üçgen biçimli parçalardan oluşuyor, aynı zamanda meşale görünümü var, çatılmış silahlara benzetilmiş. Savaşı buradan yönetmiş, çok duygulandım. Temiz, bakımlı, bilgi panoları var.

 

30 Ağustosta Kocatepeye ulaşamadım, bu gece Afyon' da yatacağım, yarın Kocatepe - İnönü planlıyorum. Kocatepe, 455 km, yol üzerinde Yüzbaşı Agah Efendi Şehitliğini ziyaret ettim. Buradan 1874metre rakımlı Kocatepe'ye tırmandım. Olağanüstüydü, geldikleri yolu gördüm, içine girdikleri sipere ben de girdim, ovaya baktım, günbegün harekatı anlatan yazıtları okudum, komutan künyelerine hayran oldum. Hele 3 Mustafa var ki: Mustafa Kemal Atatürk, Mustafa İsmet İnönü, Mustafa Fevzi Çakmak... Asgari iki yabancı lisan konuşan, entellektüel, eski yazıdan Kur'an okuyabilen, cephede akşamları Kur'an dinleyen,

harekata başlarken dua eden bu insanlar sayesinde bugünün Türkiyesine gelebildik. Aradan geçen Demokrat Parti - Anavatan Partisi - AKP yıllarında maalesef 1930 lu yılların ekonomik - entellektüel ikliminden uzaklaştık.
Çanakkale'ye gidildiği kadar buralara da gelinmeliymiş.
Her okulun müfredatında bu gezi, hiç değilse Afyon şehitlik ziyareti olmalıymış.

 

 

Ver elini İnönü, 630km, savaş karargahı müzesini büyük zorlukla bulabildim, kimsenin haberi yok, kadınlar hala çarşaflı, erkekler kahvede miskince oturuyor. 31 Ağustos Cumartesi günü Bakanlığa bağlı müze maalesef kapalıydı, içini göremedim. Yönlendirme tabelaları koyulmalı.

Esas şehitliğin nerede olduğunu da bilen yok. TripAdvisor' da çoğu nokta kayıtlı değil. Yönlendirme tabelaları çok eksik. Keşke bir aplikasyon üzerinde bugün ziyaret edebileceğimiz Kurtuluş Mücadelesinde özelliği olan noktalar, konumları, görselleri, hikayeleri bulunabilseydi, dileyenler geçeceği güzergaha göre (yakınımdaki yerler gibi) bu noktaları rota haline getirebilseydi.

Sonunda Bozüyük civarında İnönü Şehitliğini buldum, görevlisi kibar ve ilgiliydi. Temizdi, bakımlıydı. Metristepe' yi onlar bana tarif ettiler.

 

Metristepeye sadece Eskişehir yönünden gelirken bir yönlendirme tabelası koyulmuş, zor buldum, dağ başında el yordamıyla aradım. Görevlisi yoktu, fevkalade bakımsızdı, içeride koyun otlatılmış ve anıtın üzeri dahil her yer bok doluydu. Çok sayıda gönder direği olduğu halde sadece asıl sancak çekiliydi.
Kabirlerdeki isimleri dikkat edin lütfen: Hepsi Mehmet! Kim olduğunu tayin edemedik, 4200 şehit için bir düzine kabir.. Toprak, uğrunda ölen varsa vatandır!
Buraya da aydınlatma yapılmalı.

  

 

Bu rotanın doğal sonu Ankara' da eski meclis, karargah olarak kullanılan istasyon binası, Çankaya Köşkü ve tabii ki Anıtkabir olmalıydı. Artık İstanbul' a dönüyorum. Sakarya Savaşı yöresini bu sefer de göremedim. Eve dönüşte 926km oldu. 240 TL yakıt, 90 TL otel, 120 TL yemek derken hepsi 450 TL tutan manevi değeri paha biçilmez bir turdu...

Vatan uğruna canlarını feda eden şehitlerimizden, onlara liderlik eden komuta heyetinden, Mustafa Kemal Atatürk'ün şahsında Cumhuriyet kuranlardan Allah razı olsun, nur içinde yatsınlar, mekanları cennet olsun.

Emanetiniz bizimdir, Bursa Nutkunda, Gençliğe Hitabede belirtildiği gibi gözetilecektir...
Ne Mutlu Türküm Diyene!!!